Umowa o dzieło to jedna z umów cywilnoprawnych, która określa wynagrodzenie za doprowadzenie do konkretnego – materialnego lub niematerialnego – efektu (np. stworzenie projektu architektonicznego czy programu komputerowego). Zapłata jest w tym przypadku wynagrodzeniem za osiągnięty rezultat i stanowi przychód podlegający opodatkowaniu. Ustalone przez Polski Ład nowe reguły podatkowe mogą zachęcić firmy do częstszego niż w latach ubiegłych korzystania z tej formy wynagradzania – od przychodów z takiej umowy nie płaci się bowiem nowej podwyższonej składki na ubezpieczenie zdrowotne.
Umowa o dzieło to porozumienie zawierane pomiędzy zlecającym dzieło a osobą przyjmującą na siebie zobowiązanie do jego wykonania. Wraz z przekazaniem dzieła osoba wykonująca ma prawo do wynagrodzenia.
Umowa o dzieło jest regulowana przez Kodeks Cywilny – inaczej zatem, niż w przypadku innych form zatrudnienia (te bowiem reguluje Kodeks Pracy). Oznacza to, że nie zachodzi tutaj stosunek pracy, podległość służbowa, wykonujący dzieło nie ma uprawnień pracowniczych i nie istnieje w tym przypadku płaca minimalna.
Przedmiot umowy o dzieło
Przedmiotem umowy jest ściśle określony efekt końcowy, a nie proces jego powstawania. W tym przypadku nie ma istotnego znaczenia, ile czasu zajmie wykonanie dzieła, ponieważ zapłata pozostanie taka sama. W przypadku tej umowy konieczne jest stworzenie czegoś, co może mieć charakter materialny (np. fotografia, rękodzieło artystyczne) lub niematerialny (np. spektakl teatralny, wykład w ramach szkolenia). Pamiętać przy tym trzeba, że granica między dziełem a świadczeniem usług bywa niewyraźna. Dlatego może się zdarzyć, że dana umowa o dzieło zostanie zakwestionowana – jeśli bliżej jej będzie do umowy zlecenia czy umowy o pracę.
Koszty uzyskania przychodu
ustalane są w zależności od tego, czy w ramach umowy o dzieło uzgodniono przeniesienie praw autorskich. Jeśli tak było, umowa pozwala na zastosowanie zryczałtowanych kosztów uzyskania przychodu na poziomie 50%. W przypadku standardowej umowy o dzieło koszty te wynoszą 20%.
Rachunek do umowy o dzieło
Do rozliczenia wynagrodzenia umowy o dzieło potrzebny jest rachunek wystawiony przez wykonawcę. Powinien on zawierać: datę wystawienia rachunku, dane stron, wysokość wynagrodzenia brutto i netto, określenie kosztów (20% lub 50%) oraz określenie sposobu płatności. Oczywiście nie można zapomnieć o podpisach stron.
Umowa o dzieło z własnym pracownikiem
Umowę o dzieło można również zawrzeć z własnym pracownikiem. Wówczas – dla celów wyliczenia składek ZUS – przychód z umowy o dzieło należy dodać do uzyskiwanego z umowy o pracę. Oznacza to, że zostanie on „oskładkowany”, jak przy umowie o pracę.
Płatnik podatku
Jeżeli podmiotem wykonującym dzieło jest firma, to właśnie ona zapłaci podatek od otrzymanego wynagrodzenia – w ramach rozliczenia prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. W przypadku natomiast, gdy podmiotem zlecającym wykonanie dzieła jest firma, a wykonawcą osoba fizyczna, rolę płatnika pełni przedsiębiorstwo. Zamawiający (firma) ma wówczas obowiązek pobrać i przekazać na konto urzędu skarbowego zaliczkę na podatek dochodowy odpowiadającą 17% dochodu. Zamawiający jest także zobowiązany do przekazania wykonawcy oraz urzędowi skarbowemu PIT-11 za dany rok kalendarzowy. Druga strony umowy ma obowiązek ujęcia kwot z tego druku w swoim zeznaniu rocznym (jako przychody z działalności wykonywanej osobiście).
Co należy opodatkować
W kontekście powinności podatkowych, przychód z tytułu umowy o dzieło powstaje u wykonawcy w dniu otrzymania wynagrodzenia. Płatnik ma obowiązek opodatkować każdą wypłatę należności wynikającą z umowy o dzieło.
Polski Ład i umowa o dzieło
Zmiana trybu rozliczenia składki zdrowotnej w ramach Polskiego Ładu (tj. brak możliwości odliczenia jej od podatku) będzie negatywnie odczuwana przez wielu podatników. Jednak nie wpłynie ona niekorzystnie na wynagrodzenie z tytułu wykonania dzieła, ponieważ umowa o dzieło nie rodzi obowiązku odpłacania – nowej, podwyższonej – składki zdrowotnej. Wobec tego dla osób, które dorabiają na zleceniach, korzystniejsza może być umowa o dzieło. Oznaczać to może, iż po zmianach systemu podatkowego, jakie dokonały się w 2022 roku umowa o dzieło stanie się bardziej atrakcyjną formą zatrudnienia, niż to miało miejsce dotąd. Nieco inaczej wygląda sytuacja w przypadku umowy o dzieło zawartej z własnym pracodawcą – w takiej sytuacji korzyści się „rozmyją”, ponieważ przychód z umowy o dzieło doliczony zostanie do wynagrodzenia z tytułu umowy o pracę.
Poinformuj ZUS o zawarciu umowy o dzieło – formularz RUD
O zawarciu umowy o dzieło płatnik składek lub osoba fizyczna zlecająca dzieło ma obowiązek zawiadomić ZUS (który prowadzi ewidencję takich umów). Obowiązek ten nie dotyczy umów o dzieło:
-
zawartych z własnym pracownikiem,
-
wykonywanych na rzecz własnego pracodawcy, ale zawartych z innym podmiotem,
-
zawartych z osobami prowadzącymi działalność gospodarczą na wykonanie przez nie usług, które wchodzą w zakres prowadzonej działalności.
Umowy zawarte od 1 stycznia 2021 r. trzeba wykazać w nowym formularzu RUD (Zgłoszenie umowy o dzieło). Należy go złożyć w ciągu 7 dni od zawarcia umowy. Można to uczynić elektronicznie przez Platformę Usług Elektronicznych (PUE) ZUS. Dla każdego wykonawcy dzieła trzeba złożyć oddzielny formularz RUD. W jednym formularzu RUD można wykazać maksymalnie 10 umów zawartych z jednym wykonawcą.