Zakładając działalność gospodarczą, niektórzy przedsiębiorcy decydują się na prowadzenie jej w miejscu zamieszkania (całym lub jego części – na przykład w konkretnym pokoju). Sytuacja taka zwykle ma miejsce, gdy działalność ta nie wymaga dużej przestrzeni i można ją wykonywać w pomieszczeniach pełniących również funkcje mieszkalne. Z pracy w swoim domu zazwyczaj korzystają tzw. freelancerzy („wolni strzelcy”), czyli osoby pracujące „na własny rachunek” w zawodach związanych z pracą twórczą (np. dziennikarze, tłumacze, programiści), a także przedsiębiorcy wykonujący usługi na mniejsza skalę.
Ponieważ stawki podatku od danej nieruchomości istotnie różnią się w zależności od celu jej wykorzystania (mieszkalny lub gospodarczy), nasuwa się pytanie: jak opodatkować lokal, który spełnia obie te funkcje jednocześnie?
Działalność gospodarcza w mieszkaniu
Do prowadzenia działalności gospodarczej przedsiębiorca może wykorzystywać swoje miejsce zamieszkania na dwa sposoby, różniące się znacząco wysokością należnego podatku od nieruchomości:
-
Działalność wykonuje w lokalu, który na co dzień jest jego mieszkaniem (znajduje się tam kuchnia, sypialnia itd.). Przyjmuje się wówczas, iż dominuje funkcja mieszkalna nieruchomości, dlatego zostanie ona opodatkowana stawką niższą, odpowiednią dla budynków mieszkalnych.
-
W swoim mieszkaniu (domu) przedsiębiorca wydzielił pomieszczenie (jedno lub więcej) służące prowadzonej działalności gospodarczej. W konsekwencji ta część lokalu, która została przeznaczona na ten cel opodatkowana będzie stawką wyższą – właściwą dla nieruchomości związanych właśnie z prowadzeniem działalności. Dodajmy, że w porównaniu do stawki podatku za budynki mieszkalne jest ona wyższa blisko… trzydziestokrotnie!
W tym drugim przypadku – mimo radykalnie wyższych stawek podatkowych – wpłacona przez przedsiębiorcę „nadwyżka” związana z gospodarczym użytkowaniem części swojego domu może być wliczona w koszty uzyskania przychodu. Dokładnie rzecz biorąc, bierze się tutaj pod uwagę różnicę między wysokością podatku opłaconego w związku z wykonywaniem działalności w części lokalu mieszkalnego, a wysokością podatku, jaki byłby należny w przypadku opodatkowania tego lokalu stawką właściwą dla budynków mieszkalnych.
„Gorliwość podatkowa” gmin
Mimo pozornie klarownego rozróżnienia funkcji mieszkalnych i gospodarczych nieruchomości, kwestia ta bywa jednak różnie interpretowana. Niestety stwarza to pole do błędów, a czasem wręcz nadużyć. Gminy obciążające właścicieli nieruchomości stosownym podatkiem niejednokrotnie wykazują się skłonnością do swoistego „przeciągnięcia” interpretacji podatkowych na swoją korzyść. Zdarza się, że urzędnicy – kierowani gorliwością w napełnianiu gminnej kasy – obciążają wyższą (czyli „firmową”) stawką podatku od nieruchomości całe mieszkania i budynki, pod których adresem zgłoszona jest działalność gospodarcza. Czy słusznie? Zdecydowanie nie. Tego rodzaju „sięganie głęboko do kieszeni podatników” sprzeczne jest z obowiązującymi przepisami. Warto zatem chronić się przed podobnymi „zakusami” urzędników gminnych – między innymi korzystając z pomocy ekspertów kancelarii podatkowych.
Kontrola podatkowa w miejscu zamieszkania
W kontekście powyższych analiz nasuwa się pytanie: czy organ podatkowy może sprawdzić, w jakim zakresie podatnik używa swoje mieszkanie (lub dom) do prowadzonej działalności gospodarczej? Ustawodawca nie pozostawił tej sprawy wyłącznie w gestii uczciwości podatnika. W Ordynacji Podatkowej stworzona została bowiem możliwość sprawdzenia, czy stosowna deklaracja zgodna jest ze stanem faktycznym.
W razie wszczęcia kontroli osoby, które ją wykonują mają prawo wstępu do lokalu mieszkalnego (jeżeli został on wskazany jako miejsce wykonywania działalności gospodarczej lub siedziba kontrolowanego). Należy zaznaczyć, iż kontrola taka bynajmniej nie może oznaczać „wtargnięcia” na teren prywatny – dla dokonania oględzin konieczna jest akceptacja właściciela lokalu. Z drugiej jednak strony trzeba się liczyć z tym, że w przypadku odmowy wpuszczenia kontrolerów, mogą oni zwrócić się do prokuratury o wydanie zgody na wejście do prywatnego mieszkania. Wtedy decyzję o dokonaniu oględzin podejmuje prokurator – niezależnie od sprzeciwu właściciela.
Coworking
Kwestie dotyczące kwalifikowania pomieszczeń wykorzystywanych do działalności gospodarczej (a w konsekwencji określania kwoty należnego podatku od nieruchomości, ewentualnych kontroli organów podatkowych w swoim prywatnym mieszkaniu itd.) przedsiębiorca może niejako „wziąć w nawias”, jeśli zdecyduje się na przeniesienie swojej pracy na teren innej firmy.
Zdarza się, że prowadzona działalność gospodarcza nie wymaga posiadania znacznej powierzchni biurowej, a mimo to wykonywanie jej w swoim mieszkaniu nie jest możliwe lub wskazane. Z różnych powodów – na przykład brakuje tam odpowiedniego komfortu pracy, mieszkanie jest zbyt małe, dzieci przeszkadzają w pracy, trudno przystosować dom do obsługi klienta itp. W takiej sytuacji warto rozważyć tzw. coworking.
Co kryje się za tym określeniem? Coworking (pisany też: co-working, z ang.: praca razem) oznacza możliwość prowadzenia działalności gospodarczej na wynajmowanej powierzchni (np. stanowisku biurowym) w firmie zewnętrznej – z wykorzystaniem jej sprzętu oraz szeroko pojętego zaplecza.
To obszar usług dla biznesu, który w ostatnim okresie dynamicznie się rozwija. Główną zaletą coworkingu są niższe niż w przypadku „tradycyjnych” biur ceny wynajmu. Często dochodzą do tego również dodatkowe korzyści – związane z obsługą biura (utrzymaniem czystości, zabezpieczeniem, serwisem informatycznym itp.), a także jego lokalizacją (bliskość centrum miast, możliwość zaparkowania pod biurem samochodu, „reprezentacyjny” charakter budynku itp.).
Usługi coworkingu oferowane są również przez DP Graczyk w Wodzisławiu Śląskim. Oprócz komfortowych warunków pracy biurowej, nowoczesnego zaplecza socjalnego, swego rodzaju „wartością dodaną” jest w tym przypadku możliwość skorzystania z wiedzy i doświadczenia wysokiej klasy specjalistów zatrudnionych w firmach działających pod tym samym adresem (Wodzisław Śl., ul. Radlińska 68), dogodny dla klientów parking, odrębne pomieszczenia służące do kontaktów z kontrahentami, serwis informatyczny itd.